Een Oarshûs, wat is dat?

Het Oarshûs-concept is bedacht door Gerrit Hiemstra, meteoroloog en voormalig weerpresentator bij de NOS, Doeke van Wieren, architect en mede-eigenaar van TWA architecten, en Nicolaas van Everdingen, bevlogen energie-expert. Met Oarshûs wilden ze een frisse wind zijn in de bouwsector. Een Oarshûs gebouw wordt:

• Anders ontworpen: energieleverend, CO2-vasthoudend en voorlopend op klimaatwetgeving;
• Anders georganiseerd: door een veelzijdig team in de basis en alleen te werken met enkele partnerbedrijven, wordt de bouwketen verkort;
• Anders gebouwd: met flexibele digitale ontwerpen die makkelijk gepersonaliseerd kunnen worden en geprefabriceerd worden, zodat de bouw op locatie een stuk efficiënter gaat.

Zo zijn Oarshûzen ‘maximaal bio-based’. Ze worden zoveel mogelijk gebouwd van natuurlijke, hernieuwbare materialen, zoals cellulose en hout. Door het gebruik van deze materialen wordt in een woning meer CO2 opgeslagen dan er bij de productie en bouw wordt uitgestoten; klimaat-positief dus!

Het concept is op dit moment in 5 verschillende formaten mogelijk. Van een kleine vrijstaande woning voor één à twee personen tot een ruime gezinswoning of een levensloopbestendige woning.

Waar komt de eerste woning te staan?

Het eerste Oarshûs wordt gebouwd in de Arnhemse wijk Gaardenhage, op een van de kavels van De Groene Nel. Deze buurt maakt duurzaam en vrijstaand wonen mogelijk voor één- en tweepersoonshuishoudens met lagere en middeninkomens. Het gebruik van hoogwaardige materialen, energiezuinig bouwen en natuurinclusieve inrichting van het huis en de tuin zijn verplicht.

Hoor meer over Oarshûs op 19 november!

Op 19 november 2026 organiseren BIOB en INNOVATE een biobased bouwen meetup: De Toekomst Bouwers. Tijdens deze bijeenkomst licht Doeke van Wieren, architect van het Oarshûs, het concept en de bouw van de eerste woning toe.

Wil jij hierbij zijn? Lees hier meer en meld je aan!

Eerst meer lezen over Oarshûs en de eerste woning? Lees hier het nieuwsbericht van Oarshûs.

In ons eerste en tweede artikel kan je meer lezen over de voordelen van vezelhennep, het zaaien en de voortgang van de ‘Arnhemp’ teelt. De planten zijn flink gegroeid, maar door het uiterst droge jaar en andere weersomstandigheden ook wat beschadigd. Hierdoor is de opbrengst lager dan gehoopt. Voor het maken van biobased isolatie is er echter nog steeds voldoende geschikt materiaal.

In onderstaande video legt Wessel Brand van het RAACC Adviesbureau de maaiomstandigheden en het oogstproces uit. De volgende stappen; het maken en afzetten van vezelhennep isolatiemateriaal! Houd onze kanalen in de gaten voor de voortgang van deze pilot of neem contact op met de werkplaats BIOB.

Woensdag 16 september gingen zo’n 20 vertegenwoordigers van gemeenten, bouwbedrijven, woningcorporaties en onderwijsinstellingen uit de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) op bezoek bij The Green Village in Delft. De excursie was een co-productie van Living Lab Arnhem Circulair-werkplaats BIOB en de GMR.

The Green Village is een experimenteeromgeving gericht op het versnellen van innovaties op het gebied van duurzaam bouwen, energie en klimaatbestendigheid. Marktpartijen kunnen hier hun innovaties uittesten in een regelluwe omgeving en krijgen feedback van bewoners en van experts van de TU Delft.

Die ochtend kregen we een inkijkje in de verschillende soorten innovaties die bij de Green Village in de praktijk worden getest. We werden onder meer meegenomen in het domein van lokale energiemanagementsystemen gericht op het verminderen van energieverbruik en het inspelen op netcongestie. Tijdens de rondleiding over het terrein stonden vervolgens verschillende toepassingen van biobased materialen centraal, zoals:

• gevels van biocomposieten (met daarin een restproduct van de suikerindustrie);
• earthblocks (geperste aarde) als vervanging van de baksteen;
• en natuurlijk een breed scala aan natuurlijke isolatiematerialen.

De ochtend liet zien hoe belangrijk dit soort innovatieve omgevingen zijn om nieuwe oplossingen te ontwikkelen, te testen en zichtbaar te maken!

Inzichten uit de afvalscans

Van bouwbedrijf tot kringloopwinkel, van meubelmaker tot bakkerij. Op bedrijventerrein Het Broek zitten veel verschillende soorten ondernemers. Met 21 bedrijven sprak InduSym dit jaar over materiaalgebruik, afvalstromen, energie en toekomstbestendig ondernemen. Met hun tool kunnen ze uitgebreid analyseren wat voor soort afval op Het Broek wordt weggegooid, door welke partijen het wordt meegenomen en waar het uiteindelijk terecht komt. Wat blijkt; op het terrein zijn meer dan 20 verschillende afvalinzamelaars actief. Dit wordt vaak individueel onderhandeld en niet onderling afgestemd, waardoor geen gebruik wordt gemaakt van eventueel schaalvoordeel. Ook is er zo weinig zicht op de verwerking.

Het afval van de één, is ook vaak een interessante grondstof voor de ander. Zo kunnen materialen als plastic & folie, hout & zaagafval en puin & sloopafval, vooral wanneer ze vanuit verschillende bedrijven worden gecombineerd in plaats van individueel opgehaald, mogelijk (her)gebruikt worden door ondernemers in de regio.

Samen sta je sterk

Vanuit dit onderzoek heeft de werkplaats Industrie ook de voordelen van samenwerking op verschillende punten uitgelicht. Individueel hebben bedrijven namelijk:

• Kleine volumes, geen onderhandelingsmacht
• Hogere kosten per ton afval
• Pilots die stoppen bij gebrek aan schaal
• Losse contracten, weinig zicht op verwerking

Samenwerking kan een meer duurzame of circulaire aanpak met afval aantrekkelijker maken, en daarnaast nog meer voordelen bieden:

• Gebundelde volumes leveren schaal en betere prijzen
• Gedeelde contracten leidt tot minder administratie per bedrijf
• Minder transportbewegingen op het terrein
• Eén aanspreekpunt via de ondernemersvereniging

Zes concrete vervolgprojecten

Vanuit deze inventarisaties zijn er zes vervolgprojecten uitgedacht. Bij de ondernemers op het terrein wordt gepeild of ze mee willen doen met één of meer van de onderstaande pilots. Hierin wordt een halfjaar samengewerkt en geëvalueerd of de pilot echt kan worden gerealiseerd.

1. Collectieve inzameling plastic & PMD
2. Circulaire textielteken bedrijfskleding
3. Houtreststromen-hub
4. Matchingpunt sociale werkgelegenheid
5. Leergemeenschap remanufacturing
6. Collectief inkoopplatform afvalcontracten

We houden je op de hoogte over welke vervolgtrajecten worden uitgerold! Zou jij graag mee willen denken bij deze pilots? Meld je dan bij de werkplaats!

BIOB, de Werkplaats Circulair en Biobased Bouwen van het Living Lab Arnhem Circulair, organiseerde op 4 september in Arnhem een brainstorm met vertegenwoordigers uit de circulaire bouwketen. Professionals met als focus ontwerp, materiaalontwikkeling, productontwikkeling en bouw, medewerkers van de overheid en netwerkorganisaties hebben zich hierbij aangesloten.

De centrale vragen van de dag waren hierbij:

• Hoe komen we van groene onderstroom naar mainstream?
• Wat heb je zelf nodig om tot opschaling te komen en welke schakels in de keten ontbreken nog?

Een voorbeeld van een ontbrekende schakel is de lokale verwerking van hennepvezel. De teelt zit in Arnhem (Arnhemp), de toepassing in een bouwproject zit in Arnhem, maar voor de verwerking moeten we nog naar Groningen. Een ander knelpunt voor opschaling is de certificering van biobased materialen. Een architect gaf aan dat dit voor elk afzonderlijk project steeds heel veel moeite kost. Grote opdrachtgevers meekrijgen in biobased oplossingen blijft een enorme opgave.

Het initiatief van BIOB om meer werk te maken van community building werd zeer gewaardeerd. Er kwamen ook suggesties voor gezamenlijke projecten op tafel. Bijvoorbeeld een BIOblok – een losmaakbaar bouwelement met een houten buitenkant en een vulling van lokaal isolatiemateriaal (hennepvezel of Japanse duizendknoop). Verder bespraken we een laagdrempelig distributiekanaal voor Arnhemmers die hun huis willen verduurzamen – opdat deze doelgroep makkelijker aan biobased isolatiematerialen kan komen. Dit zou mogelijk gekoppeld kunnen worden aan de bestaande subsidieregeling voor isolatie (met een extra bedrag voor biobased materiaal).

Al met al, een waardevolle bijeenkomst die zeker wordt vervolgd! We bedanken alle aanwezigen voor hun inzet.

In ons eerdere artikel kan je meer lezen over de voordelen van vezelhennep en de eerste video bekijken van dit project, over de start van de teelt. Inmiddels is de pilot ‘Arnhemp’ al een stuk verder. In het voorjaar en de zomer groeide de vezelhennep vlot. Begin juli maakten ze deze tweede video van het project en stonden de planten er veelbelovend bij! Onderstaande video volgt Wessel Brand van het RAACC Adviesbureau en Henny Roelofsen, een van de betrokken akkerbouwers.

Inmiddels zijn de boeren met de oogst bezig. Daarover delen we binnenkort meer, mét een nieuwe video. Wil je meer weten over deze pilot? Neem contact op met de werkplaats!

Video: gemaakt door Wijnand Slurink

Dit najaar organiseren we de InnovatieHub Circulair voor het eerst in Arnhem. In tien sessies werk je samen met studenten, experts, onderzoekers en andere ondernemers aan jouw specifieke vraagstuk. Geen losse workshops, maar een heel traject — van idee tot concreet prototype. Met jong talent dat fris meekijkt, experts die je verder helpen en een netwerk dat blijft.

Je hoeft nog geen oplossing te hebben. Sterker: jouw vraag ís het startpunt. Wat je eruit haalt? Concreet advies, nieuwe inzichten, eerste prototypes en een netwerk van mensen die net zo serieus bezig zijn met de circulaire transitie als jij. En de kans op begeleiding bij verdere opschaling.

Lars Peters, Manager Circulariteit bij EKI en deelnemer in een eerdere editie, zei het treffend: “Je hoeft geen expert te zijn — meedoen is al de eerste stap.”

De editie in Arnhem start in september. Interesse of vragen? Neem contact op met Jabe Faber via faber@vno-ncwmidden.nl of bekijk meer informatie op InnovatieHub Circulair – Lifeport.

Voorgaande editie InnovatieHub

Dit jaar vond elders in de Lifeportregio ook een InnovatieHub plaats met 10 deelnemende bedrijven, 14 studenten en tientallen experts. Aan het begin van de zomer zijn deze trajecten afgerond met een slotbijeenkomst. Vrijwel iedere deelnemer heeft de hub verlaten met een concreet vervolgplan en gaat verder met materiaaltesten, pilots, dashboards, logistieke modellen en nieuwe ketensamenwerkingen.

Davy Schiltmans van Intopack deelt bijvoorbeeld: “Naast een sterk pilotplan heeft deze InnovatieHub direct waarde opgeleverd. Er is een waardevolle samenwerking met Holland Food Service ontstaan, waarin we samen willen werken aan een gesloten kringloop voor voedselverpakkingen, én via de hub heb ik een interessant gesprek gevoerd met Unilever. Dat zijn precies de verbindingen en kansen die laten zien hoe groot de impact van deze InnovatieHub kan zijn.”

Wil je meer lezen over deze voorgaande editie? Lees het artikel op de website van Lifeport@: Resultaten LifeportMKB InnovatieHub Circulair 2026

Soms zijn het juist de momenten buiten de vergaderzaal die de meeste inspiratie opleveren. De Circulaire Expeditie tijdens het MKB Ondernemersfestival op 18 juni was zo’n moment. Vanuit mijn rol binnen Living Lab Arnhem Circulair, als trekker van de Werkplaats Industrie, mocht ik samen met een mooie groep ondernemers op pad. We bezochten onder andere Insus en Koffiebranderij Peeze – twee bedrijven die laten zien hoe circulariteit niet alleen ambitie is, maar dagelijks in de praktijk wordt gebracht. Hun verhalen, aanpak en openheid om kennis te delen waren enorm inspirerend.

Wat deze dag extra bijzonder maakte, was het gesprek onderweg. Tijdens de busrit werd ik geïnterviewd door Ron van Gent en kreeg ik de kans om mijn ervaringen te delen vanuit mijn rol binnen LLAC en als parkmanager op Het Broek, De Nieuwe Haven en Rijkerswoerd/De Overmaat. Door met ondernemers in gesprek te gaan over in dit geval afval, ontstaat er een rode draad, die we om kunnen zetten naar concrete oplossingen (herstart plastic inzameling, kansen voor textiel, gezamenlijke inzamelrondes, etc.).

Wat ik daar opnieuw besefte, is hoe essentieel samenwerking is. We zien het elke dag: de echte vooruitgang ontstaat wanneer ondernemers elkaar vinden, kennis delen en gezamenlijk optrekken. Juist door krachten te bundelen kunnen we kansen op het gebied van circulariteit niet alleen zien, maar ook daadwerkelijk verzilveren.

Voor mij was het een dag die energie gaf en bevestigde waarom we doen wat we doen binnen Living Lab Arnhem Circulair: verbinden, versnellen en samen bouwen aan een circulaire toekomst. Ik kijk nu al uit naar de volgende ontmoeting.

Wil je meer weten over de werkplaats Industrie of het Living Lab Arnhem Circulair? Stuur een mailtje naar info@livinglabarnhemcirculair.nl of schrijf je hier in voor de nieuwsbrief om op de hoogte gebracht te worden over de voortgang en de volgende evenementen!

Biobased bouwen vormt een cruciale sleutel naar een duurzame leefomgeving en gezonde planeet. De bouwmaterialen, zoals hout, stro en vezelhennep, slaan CO₂ op en groeien weer aan. Tijdens deze BIOBorrel doken we dieper in de wereld van biobased isolatiematerialen. Wat voor materialen komen er in Arnhem van de akkers, welke innovaties vinden er momenteel plaats, hoe zetten we een regionale materiaalketen op, wat zijn de succesvolle toepassingen in gebouwen en welke kansen biedt dit voor ontwerpers, bouwers, bewoners en opdrachtgevers?

We trapten de bijeenkomst af met een introductie van Edwin en een interview met voormalig raadslid Muriel Simonis. Vanuit haar passie voor biobased (ver)bouwen en het aan de kaak stellen van gevestigde aannames, versterkt Muriel sinds kort ook het BIOB-team. Welkom, Muriel!

Om de wereld van biobased bouw- en isolatiematerialen verder te verkennen, namen de sprekers ons mee in verschillende aspecten van de keten:

• Mede namens de inzet van BIOB heeft de gemeente Arnhem dit jaar een pilot voor de teelt van vezelhennep gestart. Hoe staat het nu met dit project ‘Arnhemp’? Melkveehouder en akkerbouwer Arthur van Roekel deelde zijn ervaringen met de teelt tot nu toe; “Tot nu toe bevalt het prima. Er zijn ook al collega’s die dit project met interesse volgen”. Vanuit ook de andere aanwezige boeren kwam wel de opmerking, “Om een goede oogst te krijgen, moet het wel snel gaan regenen.” Daar hopen we op! Wessel Brand, ook aanwezig, brengt binnen dit project de kennis over de teelt en het oogsten en verwerken van vezelhennep voor isolatiemateriaal bij de juiste partijen en stimuleert verbindingen binnen de keten. Bekijk hier een video van Arnhemp over de start van de teelt:
• Krimppp ondersteunt ondernemers met het innoveren met biobased materialen. Margreet van Uffelen presenteerde de verschillende mogelijkheden, zoals vouchers en toegang tot expertise en machines, die Krimppp aan starters en bedrijven biedt.
  
• Architect Alex Braakhekke bracht praktische inzichten over de toepassing van biobased bouwen. De afgelopen jaren heeft hij biobased koopwoningen ontworpen die nu in Ecowijk De Kiem in Arnhem staan. Een nieuw ontwerp ligt op de plank, maar wordt helaas met vertraging gerealiseerd door de stikstofcrisis. “Deze houtbouw [De Kiem] was niet duurder dan regulier”, meent Alex. “Maar je moet wel goed weten wat je aan het doen bent als aannemer en installateur. Biobased bouwen kan nieuwe kennis en kunde vragen, maar is niet duurder.”
  
• Tot slot nam Arne Eindhoven ons mee in de aanpak van Building Balance; ‘Van land tot pand’. Building Balance stimuleert het gebruik van biogrondstoffen in de bouw. Als ketenregisseur zet Arne zich onder andere in de Achterhoek in voor Samen Biobased Bouwen. Tijdens de BIOBorrel deelde hij mooie voorbeelden en leermomenten van de aanpak in de Achterhoek, die we ook in onze regio zouden kunnen toepassen!
  

We bedanken alle aanwezigen en sprekers voor hun interesse en inzet om de regio circulairder te maken. Wil je meer weten over BIOB of het Living Lab Arnhem Circulair? Stuur een mailtje naar info@livinglabarnhemcirculair.nl of schrijf je hier in voor de nieuwsbrief om op de hoogte gebracht te worden over de voortgang en het volgende BIOB- of LLAC-evenement!

Er zitten namelijk verschillende voordelen aan vezelhennep. Tijdens het groeien bevordert het bijvoorbeeld de bodem- en waterkwaliteit en heeft het weinig bemesting en gewasbeschermingsmiddelen nodig. Als bouwmateriaal is het een duurzaam alternatief met goede isolerende werking. Bekijk in onderstaande video hoe de boeren van start zijn gegaan met de teelt van de vezelhennep:

Wil je meer weten over deze pilot? Lees hier een artikel van De Gelderlander of neem contact op met de werkplaats!

Afbeelding: © Rutger Pauw/gemeente Arnhem

Video: gemaakt door Wijnand Slurink